CKD-EPI-formule (Chronic Kidney Disease Epidemiology Collaboration)

eGFR geeft een schatting van hoe goed je nieren je bloed filteren. Het lab berekent deze waarde met een formule zoals CKD-EPI of MDRD, op basis van creatinine in je bloed, je leeftijd en je geslacht. Een eGFR onder 60 ml/min/1,73 m² kan wijzen op verminderde nierfunctie. Het is belangrijk om nierproblemen vroeg op te sporen, omdat je er in het begin vaak nog niets van merkt.

Staat er CKD-EPI, eGFR of "eGFR volgens CKD-EPI-formule" op je bloeduitslag? eGFR geeft een schatting van hoe goed je nieren het bloed filteren. Het laboratorium berekent deze waarde meestal met de hoeveelheid creatinine in je bloed, je leeftijd en je geslacht. CKD-EPI is de naam van de formule, eGFR is de berekende uitkomst.

Een lage eGFR kan aanleiding zijn voor verder onderzoek, maar één uitslag is geen diagnose. De betekenis hangt onder meer af van je eerdere uitslagen, je leeftijd, je gezondheid en de hoeveelheid albumine in je urine (urine-ACR).

Wat betekenen creatinine, CKD-EPI en eGFR?

Creatinine is een afvalstof die onder andere ontstaat bij de stofwisseling van spieren. De nieren verwijderen creatinine uit je bloed. Het laboratorium meet de creatinineconcentratie en gebruikt die bij de berekening van de eGFR. Ook spiermassa, voeding en recente inspanning kunnen creatinine beïnvloeden.

eGFR betekent estimated Glomerular Filtration Rate, oftewel geschatte glomerulaire filtratiesnelheid. De uitslag staat in ml/min/1,73 m² en is omgerekend naar een standaard lichaamsoppervlak. Een eGFR van 60 betekent dus niet dat je nieren letterlijk nog voor 60 procent werken.

CKD-EPI staat voor Chronic Kidney Disease Epidemiology Collaboration. Deze onderzoeksgroep ontwikkelde verschillende rekenformules om de eGFR te schatten. CKD-EPI is de rekenmethode, eGFR de uitslag. Een laboratorium kan ook een andere formule gebruiken, zoals MDRD.

Wat is een normale CKD-EPI eGFR-waarde?

De onderstaande categorieën gelden voor volwassenen. Een getal zegt niet alles. Ook de trend over de tijd en eventuele andere aanwijzingen voor nierschade zijn belangrijk.

Een eGFR lager dan 60 die minstens drie maanden aanhoudt, kan voldoen aan het criterium voor chronische nierschade. Ook bij een hogere eGFR kan er nierschade zijn, bijvoorbeeld bij aanhoudend verhoogd albumineverlies in de urine. Een nieuwe of snel dalende waarde moet niet drie maanden onbeoordeeld blijven, want een acute oorzaak is ook mogelijk.

Wat betekent jouw eGFR-waarde?

eGFR van 90 of hoger

Dit valt in categorie G1. De filtering is volgens deze indeling normaal of hoog. Als er andere tekenen van nierschade zijn, zoals aanhoudend albumineverlies in de urine, kunnen die alsnog reden zijn voor verder onderzoek.

eGFR tussen 60 en 89, bijvoorbeeld 89 of 81

Deze uitslag valt in categorie G2. Een waarde van 89 of 81 is op zichzelf geen bewijs voor chronische nierschade. Het maakt verschil of de waarde stabiel is, snel is gedaald of samengaat met afwijkend urineonderzoek.

eGFR van 60 of lager

Een eGFR rond 60 verdient beoordeling in de context van leeftijd, eerdere waarden en urineonderzoek. Bij een eGFR onder 60 kan sprake zijn van verminderde filtering. Hoe laag de waarde is en of de afwijking aanhoudt, bepalen mede het vervolg. Bespreek een nieuwe lage waarde of duidelijke daling met je huisarts.

Zijn normale eGFR-waarden voor mannen en vrouwen verschillend?

Leeftijd en geslacht worden meegenomen in de CKD-EPI-creatinineformule, maar de eGFR-categorieën in de tabel zijn niet afzonderlijk ingedeeld voor mannen en vrouwen. De betekenis van jouw uitslag hangt wel samen met je persoonlijke situatie en eerdere metingen.

Welke invloed heeft leeftijd op eGFR?

De nierfunctie neemt gemiddeld af bij het ouder worden. Schrijf een nieuwe lage of snel dalende eGFR echter niet automatisch aan leeftijd toe. Bij de beoordeling tellen onder meer eerdere uitslagen, bloeddruk, aandoeningen, medicijnen en urineonderzoek mee.

Voorbeeld: zo lees je een bloeduitslag met creatinine en eGFR

Hieronder zie je een voorbeeld van een uitslag met creatinine en een berekende GFR volgens de MDRD-formule.

Die 89,1 is dus een eGFR-uitkomst van de MDRD-formule en niet automatisch een CKD-EPI-uitkomst. Bij vergelijking van uitslagen moet je weten welke formule het laboratorium heeft gebruikt.

Een eGFR van ongeveer 89 valt in categorie G2. Zonder andere afwijkingen is dat op zichzelf geen diagnose van nierschade. Een duidelijke daling ten opzichte van eerdere metingen of een verhoogde urine-ACR kan de beoordeling veranderen.

Hoe wordt eGFR berekend? CKD-EPI versus MDRD

Een creatininegebaseerde eGFR is een berekening, geen directe meting van de nierfiltering. De formules CKD-EPI en MDRD schatten hetzelfde, maar kunnen verschillende uitkomsten geven. Daarom is het nuttig om bij vergelijking van oude en nieuwe uitslagen na te gaan of dezelfde methode is gebruikt.

Er bestaan verschillende CKD-EPI-versies. De CKD-EPI-creatinineformule uit 2021 gebruikt onder meer creatinine, leeftijd en geslacht en bevat geen rasfactor. Alleen de aanduiding "CKD-EPI" op een rapport vertelt niet welke versie is gebruikt. Vraag het laboratorium om uitleg als dat voor jouw uitslag belangrijk is.

Wat kan de CKD-EPI eGFR-uitslag beïnvloeden?

Intensief sporten kort voor de bloedafname, veel of weinig spiermassa, voeding, creatinesupplementen en sommige medicijnen kunnen de creatininewaarde beïnvloeden en zo doorwerken in de berekende eGFR. Uitdroging of ziekte kan de nierfunctie bovendien tijdelijk veranderen. Volg daarom de voorbereidingsinstructies van het laboratorium en meld relevante omstandigheden bij de beoordeling. Stop niet op eigen initiatief met voorgeschreven medicijnen.

Bij zwangerschap, sterk afwijkende spiermassa of een snel veranderende nierfunctie kan creatininegebaseerde eGFR minder betrouwbaar zijn. Bij kinderen zijn andere formules nodig. Soms kan een arts aanvullend cystatine C laten bepalen voor een nauwkeurigere schatting.

Waarom zijn bloedonderzoek en urineonderzoek allebei belangrijk?

Met creatinine in bloed wordt de eGFR geschat. De albumine-creatinineratio (ACR) in urine laat zien of je relatief veel albumine via de urine verliest. Dat kan een aanwijzing zijn voor nierschade, ook wanneer de eGFR niet verlaagd is. Albumine in bloed en een gewone urinestrip vervangen de urine-ACR niet. Afwijkende bevindingen worden zo nodig herhaald.

Wanneer moet je een afwijkende eGFR laten beoordelen?

Neem contact op met je huisarts bij een nieuwe lage eGFR, een duidelijke daling ten opzichte van eerdere metingen of afwijkend urineonderzoek. De huisarts bepaalt of herhaling, aanvullend onderzoek of verwijzing nodig is. Nierschade kan voorkomen zonder merkbare klachten.

Heb je bekende nierschade en gebruik je een ACE-remmer, angiotensine-II-antagonist of plaspillen? Neem bij koorts, ernstige diarree of herhaald braken dezelfde dag contact op met je huisarts. Uitdroging kan de nierfunctie verslechteren. Pas medicatie alleen in overleg aan.

Welk onderzoek past bij jouw vraag?

Wil je je nierfunctie laten onderzoeken, dan kun je kiezen voor gericht onderzoek of een bredere check-up. Controleer voor je bestelt altijd de actuele samenstelling en afname-instructies van het pakket.

• Onderzoek Nieren: omvat onder meer creatinine met berekende eGFR, ureum, albumine in bloed en een urinestatus.
• Medische Check-up Algemeen: een breder onderzoek met onder meer creatinine, een GFR-berekening en aanvullende bloedwaarden.

Urine-ACR wordt in de beschrijving van deze pakketten niet expliciet vermeld. Wil je ook albumineverlies in de urine laten beoordelen, vraag dan welk urineonderzoek daarvoor passend is. Bestel niet automatisch beide pakketten, want de nierbloedwaarden overlappen.

Veelgestelde vragen over CKD-EPI en eGFR

Wat betekent eGFR volgens de CKD-EPI-formule?

Het is een schatting van de nierfiltering, meestal berekend uit creatinine in bloed, leeftijd en geslacht. CKD-EPI is de gebruikte formule, eGFR is de uitkomst.

Wat is de normale waarde van CKD-EPI eGFR?

Een eGFR van 90 of hoger valt in categorie G1. Een uitslag tussen 60 en 89 is zonder andere tekenen van nierschade niet automatisch een nierziekte. Ook het verloop over de tijd en de urine-ACR tellen mee.

Kan mijn eGFR weer stijgen?

Ja, bijvoorbeeld wanneer een tijdelijke oorzaak verdwijnt. Een hogere eGFR betekent niet automatisch dat bestaande nierschade is hersteld. Vergelijk meerdere metingen en bespreek de mogelijke oorzaak met je arts.

Wat kan ik zelf doen voor mijn nieren?

Niet roken, voldoende bewegen, gezond eten met weinig zout en een goede behandeling van hoge bloeddruk of diabetes ondersteunen de gezondheid van nieren en bloedvaten. Heb je bekende nierschade? Gebruik ibuprofen, naproxen of diclofenac dan niet zonder medisch overleg.

Heb je vragen over je bloedonderzoek?

Twijfel je welk onderzoek bij je vraag past? Neem contact op met Bloedwaardentest voor uitleg over de beschikbare bepalingen. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts of behandelend arts. Deel persoonlijke medische gegevens alleen via een daarvoor bestemd privécontactkanaal.

Medische disclaimer: deze informatie is algemeen van aard en is niet bedoeld als vervanging van persoonlijk medisch advies, diagnostiek of behandeling. Neem bij klachten, een afwijkende uitslag of zorgen over je nierfunctie contact op met je huisarts of behandelend arts.

Vraag over je uitslag?

Laat een reactie achter. Onze specialisten helpen je graag.

Direct inzicht?

Bekijk de aanbevolen test(en):