
Categorie: Algemeen
Hepatitis in Nederland: welke virussen komen het meest voor en welke zijn meldingsplichtig?
In Nederland komen vooral hepatitis A, B, C en E voor. In deze blog lees je hoe je besmet kunt raken, welke vormen meldingsplichtig zijn bij de GGD en wanneer een hepatitistest zinvol is.
Leverontsteking door een virus, ook wel virushepatitis genoemd, komt wereldwijd voor. In Nederland zijn vooral hepatitis A, B, C en E van belang. Deze virussen verschillen in de manier waarop je besmet raakt, het verloop van de infectie en de mogelijke behandeling.
Ook juridisch zijn er verschillen. Niet alle vormen van hepatitis zijn meldingsplichtig volgens de Wet publieke gezondheid (Wpg). Bij bepaalde infecties zijn artsen en laboratoria verplicht een melding te doen bij de GGD. Zo kunnen besmettingen worden gevolgd en kan verdere verspreiding worden voorkomen.
In deze blog lees je welke hepatitisvirussen in Nederland voorkomen, hoe je besmet kunt raken, welke vormen meldingsplichtig zijn en wanneer testen zinvol kan zijn.
Wat is virushepatitis?
Virushepatitis is een ontsteking van de lever die wordt veroorzaakt door een virus. Je lever vervult verschillende belangrijke functies in je lichaam, waaronder:
- Het afbreken en verwerken van medicijnen en schadelijke stoffen
- Het verwerken en opslaan van voedingsstoffen
- Het aanmaken van belangrijke eiwitten, waaronder stollingseiwitten
- Het verwerken van vetten, cholesterol en hormonen
- Het produceren van gal, die helpt bij de vertering van vetten
Wanneer je lever ontstoken raakt, kun je klachten krijgen zoals:
- Vermoeidheid
- Misselijkheid
- Verminderde eetlust
- Buikpijn, vooral rechtsboven in de buik
- Donkere urine
- Lichtgekleurde ontlasting
- Gele verkleuring van de huid of het oogwit (geelzucht)
Niet iedereen met virushepatitis krijgt klachten. Sommige mensen merken nauwelijks iets van de infectie, terwijl het virus wel aanwezig is. Vooral hepatitis B en C kunnen langere tijd ongemerkt verlopen.
De verschillen tussen hepatitis A, B, C en E
Hepatitis A: besmetting via voedsel, water en persoonlijk contact
Hepatitis A (HAV) wordt overgedragen via de fecaal-orale route. Dit betekent dat virusdeeltjes uit ontlasting via de mond in het lichaam terechtkomen.
Besmetting kan plaatsvinden door:
- Het eten van besmet voedsel, zoals rauwe of onvoldoende verhitte schelpdieren
- Het drinken van besmet water
- Onvoldoende handhygiëne, bijvoorbeeld na toiletgebruik
- Nauw contact met iemand die hepatitis A heeft
- Bepaalde vormen van seksueel contact, waaronder oro-anaal contact
- Reizen naar landen waar hepatitis A vaker voorkomt
Hepatitis A veroorzaakt een acute leverontsteking. De meeste mensen herstellen volledig, al kan het herstel soms enkele maanden duren. Bij ouderen en mensen met een bestaande leverziekte kan de infectie ernstiger verlopen.
Hepatitis A wordt niet chronisch. Het virus blijft dus niet langdurig in het lichaam aanwezig zoals bij sommige andere hepatitisvirussen.
Er bestaat een effectief vaccin tegen hepatitis A. Vaccinatie wordt onder andere aanbevolen bij bepaalde reizen en voor mensen met een verhoogd besmettingsrisico.
Meldingsplicht: ja. Hepatitis A valt in Nederland onder groep B2 van de meldingsplichtige infectieziekten. Artsen en hoofden van laboratoria moeten een infectie die voldoet aan de meldingscriteria binnen één werkdag melden bij de GGD.
De GGD kan vervolgens bron- en contactonderzoek uitvoeren en zo nodig vaccinatie of andere preventieve maatregelen adviseren om verdere verspreiding te voorkomen.
Hepatitis B: besmetting via bloed, seks en geboorte
Hepatitis B (HBV) wordt overgedragen via besmet bloed en bepaalde andere lichaamsvloeistoffen. Het virus kan onder andere worden overgedragen tijdens seksueel contact of van moeder op kind rond de geboorte.
Belangrijke besmettingsroutes zijn:
- Onbeschermd seksueel contact
- Het delen van injectienaalden of andere materialen waarmee bloed kan worden overgedragen
- Medische ingrepen waarbij onvoldoende veilige of steriele materialen worden gebruikt
- Tatoeages of piercings onder onhygiënische omstandigheden
- Overdracht van moeder op kind rond de geboorte
- Bloedcontact binnen een huishouden, bijvoorbeeld door het delen van scheermesjes of tandenborstels
Een hepatitis B-infectie kan acuut of chronisch verlopen.
Bij de meeste volwassenen verdwijnt het virus vanzelf. Bij een klein deel blijft de infectie bestaan en ontstaat chronische hepatitis B. De kans op een chronische infectie is veel groter wanneer iemand rond de geboorte besmet raakt.
Chronische hepatitis B kan op lange termijn leiden tot ernstige leverproblemen, zoals:
- Chronische leverontsteking
- Leverfibrose (littekenvorming in de lever)
- Levercirrose
- Leverkanker
Niet iedereen met chronische hepatitis B heeft behandeling met medicijnen nodig. Wel zijn medische controle en, afhankelijk van de situatie, antivirale behandeling belangrijk om leverschade te voorkomen of te beperken.
Tegen hepatitis B bestaat een effectief vaccin. In Nederland maakt hepatitis B-vaccinatie deel uit van het Rijksvaccinatieprogramma.
Meldingsplicht: ja. Zowel acute hepatitis B als chronische hepatitis B die voor het eerst in Nederland wordt vastgesteld, zijn meldingsplichtig (groep B2).
Artsen en hoofden van laboratoria moeten een infectie die aan de meldingscriteria voldoet binnen één werkdag melden bij de GGD. De GGD kan vervolgens contacten informeren, preventieve maatregelen adviseren en vaccinatie regelen wanneer dat nodig is.
Een al bekende chronische hepatitis B-infectie hoeft niet bij iedere positieve vervolgtest opnieuw te worden gemeld.
Hepatitis C: besmetting voornamelijk via bloed
Hepatitis C (HCV) wordt voornamelijk overgedragen door bloed-bloedcontact. Het virus kan het lichaam binnendringen wanneer besmet bloed in contact komt met de bloedbaan van iemand anders.
Belangrijke besmettingsroutes zijn:
- Het delen van injectienaalden of andere materialen voor drugsgebruik
- Bloedtransfusies in Nederland vóór 1992, toen bloeddonaties nog niet standaard op hepatitis C werden getest
- Tatoeages of piercings waarbij onvoldoende steriele materialen worden gebruikt
- Medische behandelingen in landen waar de hygiënemaatregelen onvoldoende zijn
- Het delen van voorwerpen waarop bloed kan zitten, zoals scheermesjes
Seksuele overdracht van hepatitis C is ook mogelijk, maar komt minder vaak voor dan bij hepatitis B. Het risico is vooral verhoogd bij seksueel contact waarbij bloed betrokken kan zijn.
Een hepatitis C-infectie veroorzaakt vaak weinig of geen klachten. Daardoor kan het virus jarenlang aanwezig zijn zonder dat iemand dit weet.
Bij een deel van de besmette personen verdwijnt het virus vanzelf. Bij anderen ontstaat een chronische infectie, die op lange termijn kan leiden tot:
- Chronische leverontsteking
- Leverfibrose
- Levercirrose
- Leverkanker
Hepatitis C is tegenwoordig bij de meeste mensen te genezen. Met moderne antivirale medicijnen kan het virus bij meer dan 95% van de behandelde patiënten worden geëlimineerd.
Na succesvolle behandeling kun je echter opnieuw besmet raken. Er bestaat momenteel geen vaccin tegen hepatitis C.
Meldingsplicht: ja. Hepatitis C valt in Nederland onder groep B2 van de meldingsplichtige infectieziekten.
Zowel recent opgelopen als chronische infecties kunnen meldingsplichtig zijn wanneer ze voldoen aan de geldende criteria. Ook bepaalde herinfecties na eerdere succesvolle behandeling moeten worden gemeld.
Artsen en hoofden van laboratoria moeten meldingsplichtige gevallen binnen één werkdag melden bij de GGD.
Een positieve hepatitis C-antistoftest betekent niet automatisch dat iemand op dat moment een actieve infectie heeft. Daarvoor is aanvullend onderzoek nodig, meestal naar het genetisch materiaal van het virus (HCV-RNA).
Hepatitis E: besmetting onder andere via varkensvlees
Hepatitis E (HEV) komt ook in Nederland voor. De infectie wordt veroorzaakt door het hepatitis E-virus, waarvan verschillende genotypen bestaan.
In Nederland komt vooral genotype 3 voor. Dit genotype wordt onder andere aangetroffen bij varkens.
Mogelijke besmettingsroutes zijn:
- Het eten van rauw of onvoldoende verhit varkensvlees
- Het eten van onvoldoende verhitte producten die varkenslever bevatten
- Blootstelling aan besmette dieren of dierlijke producten
- In zeldzame gevallen overdracht via bloedproducten of transplantatie
In andere delen van de wereld, waar vooral hepatitis E-genotype 1 en 2 voorkomen, is besmet drinkwater een belangrijke bron.
Bij mensen met een gezonde afweer verloopt hepatitis E meestal mild of zonder duidelijke klachten. De infectie verdwijnt doorgaans vanzelf.
Bij bepaalde groepen kan hepatitis E ernstiger verlopen, vooral bij:
- Mensen met een bestaande leverziekte
- Mensen met een sterk verminderde afweer, bijvoorbeeld na een orgaantransplantatie
- Oudere mensen, bij wie een ernstiger ziekteverloop vaker wordt gezien
Bij mensen met een sterk verminderde afweer kan hepatitis E chronisch worden. Dit komt vooral voor bij infecties met genotype 3 en kan zonder passende medische begeleiding leiden tot leverschade.
Hepatitis E en zwangerschap
Wereldwijd kan hepatitis E ernstige complicaties veroorzaken tijdens de zwangerschap. Dat risico is vooral bekend bij genotype 1, dat met name voorkomt in gebieden waar besmet drinkwater een belangrijke besmettingsbron is.
Het in Nederland gebruikelijke genotype 3 wordt niet in verband gebracht met hetzelfde sterk verhoogde zwangerschapsrisico.
Meldingsplicht: nee. Hepatitis E is in Nederland niet opgenomen in de lijst met individueel meldingsplichtige infectieziekten.
Dat betekent niet dat er nooit onderzoek plaatsvindt. Bij vermoedelijke clusters, voedselgerelateerde besmettingen of een gemeenschappelijke besmettingsbron kan aanvullend brononderzoek nodig zijn.
Overzicht: welke hepatitis is meldingsplichtig?
In Nederland gelden de volgende regels voor de vier besproken hepatitisvirussen:
| Virus | Meldingsplicht | Groep |
|---|---|---|
| Hepatitis A | Ja | B2 |
| Hepatitis B | Ja | B2 |
| Hepatitis C | Ja | B2 |
| Hepatitis E | Nee | Niet van toepassing |
Bij hepatitis A, B en C moeten artsen en hoofden van laboratoria infecties die voldoen aan de geldende meldingscriteria binnen één werkdag melden bij de GGD.
Beide beroepsgroepen hebben een eigen meldingsplicht. Een melding door het laboratorium betekent dus niet automatisch dat de behandelend arts zelf niet meer hoeft te melden.
Wat gebeurt er na een melding bij de GGD?
Afhankelijk van het hepatitisvirus en de omstandigheden kan de GGD:
- Onderzoeken waar de besmetting mogelijk heeft plaatsgevonden
- Nagaan of andere mensen risico hebben gelopen
- Contacten informeren over mogelijke besmetting
- Vaccinatie tegen hepatitis A of B adviseren of organiseren
- Hygiëne- en andere preventieve maatregelen adviseren
- Gegevens gebruiken om de verspreiding van infectieziekten in Nederland te volgen
De meldingsplicht is bedoeld om de volksgezondheid te beschermen en verdere besmettingen zoveel mogelijk te voorkomen.
En hepatitis D?
Naast hepatitis A, B, C en E bestaat ook hepatitis D. Dit virus kan alleen infecties veroorzaken bij mensen die ook hepatitis B hebben. Hepatitis D wordt daarom afzonderlijk meegenomen bij de medische beoordeling van bepaalde hepatitis B-infecties.
Wanneer is testen op hepatitis zinvol?
Een hepatitistest kan verstandig zijn wanneer je mogelijk bent blootgesteld aan een hepatitisvirus of wanneer er medische aanwijzingen zijn voor een leverinfectie.
Bijvoorbeeld wanneer je:
- Onbeschermd seksueel contact hebt gehad waarbij een risico op hepatitis B of C bestaat
- Injectienaalden of andere materialen voor drugsgebruik hebt gedeeld
- Een tatoeage of piercing hebt laten zetten onder twijfelachtige hygiënische omstandigheden
- Vóór 1992 een bloedtransfusie hebt gekregen
- Medische behandelingen hebt ondergaan in een land waar bloedveiligheid of hygiëne onvoldoende gewaarborgd is
- Afkomstig bent uit een land waar hepatitis B of C vaker voorkomt
- Verhoogde leverwaarden hebt of klachten die kunnen passen bij een leverontsteking
- Nauw contact hebt gehad met iemand bij wie hepatitis is vastgesteld
Ook aanhoudende, onverklaarde vermoeidheid kan aanleiding zijn om je gezondheid te laten onderzoeken. Vermoeidheid alleen is echter geen specifieke aanwijzing voor hepatitis. Een arts kan beoordelen of onderzoek naar leverwaarden of hepatitisvirussen zinvol is.
Welke hepatitistest heb je nodig?
Niet iedere hepatitistest onderzoekt hetzelfde.
Welke test geschikt is, hangt onder andere af van:
- Het hepatitisvirus waarop je onderzocht wilt worden
- De manier waarop een mogelijke besmetting heeft plaatsgevonden
- Het moment van de mogelijke besmetting
- Je vaccinatiestatus
- Je klachten en eventuele eerdere testuitslagen
Een test die geschikt is om hepatitis B op te sporen, kan bijvoorbeeld niet aantonen of je hepatitis C hebt.
Ook is het belangrijk om rekening te houden met de periode tussen besmetting en het moment waarop een test het virus of de antistoffen kan aantonen. Dit wordt de diagnostische vensterperiode genoemd.
Bij een recente besmetting kan een test nog negatief zijn, terwijl er wel sprake is van een infectie. Soms is daarom aanvullend onderzoek of een herhalingstest nodig.
Heb je mogelijk heel recent hepatitis B opgelopen, bijvoorbeeld door een prikaccident of risicovol bloed- of seksueel contact? Neem dan direct contact op met je huisarts of de GGD. Afhankelijk van de situatie kan snelle vaccinatie en soms toediening van hepatitis B-immunoglobuline nodig zijn. Wacht in dat geval niet op een zelf aangevraagde bloedtest.
Hepatitis laten testen bij Bloedwaardentest
Bij Bloedwaardentest kun je bloedonderzoek laten uitvoeren naar verschillende hepatitisinfecties.
Hepatitis B-test
De hepatitis B-test onderzoekt of het hepatitis B-oppervlakteantigeen (HBsAg) aanwezig is in je bloed.
HBsAg is een eiwit van het hepatitis B-virus. Wanneer dit antigeen wordt aangetoond, kan dat wijzen op een actuele hepatitis B-infectie.
Een HBsAg-test geeft echter niet in alle situaties een volledig beeld van een hepatitis B-infectie of je bescherming tegen het virus.
Afhankelijk van de uitslag, je vaccinatiestatus en het moment van een mogelijke besmetting kunnen aanvullende bloedonderzoeken nodig zijn, bijvoorbeeld naar hepatitis B-antistoffen of HBV-DNA.
Hepatitis C-test
De hepatitis C-test onderzoekt of je antistoffen tegen het hepatitis C-virus (anti-HCV) in je bloed hebt.
Deze antistoffen kunnen erop wijzen dat je eerder met het hepatitis C-virus in aanraking bent geweest.
Een positieve anti-HCV-uitslag betekent niet automatisch dat je op dit moment hepatitis C hebt. Antistoffen kunnen ook aanwezig blijven nadat het virus vanzelf is verdwenen of na een succesvolle behandeling.
Om vast te stellen of het virus op dit moment aanwezig is, is aanvullend onderzoek nodig. Meestal gebeurt dit met een HCV-RNA-test.
Ook kan een zeer recente hepatitis C-infectie nog niet zichtbaar zijn bij een antistoftest. Wanneer er sprake is van een recente mogelijke besmetting, kan een arts adviseren om direct een andere test te gebruiken of het onderzoek later te herhalen.
Bloedonderzoek op meer dan 1.000 locaties in Nederland
Bij Bloedwaardentest kun je op meer dan 1.000 locaties in Nederland bloed laten afnemen.
Wil je je uitslag bespreken? Dan kun je zelf een consult aanvragen.
Bij een positieve hepatitisuitslag of een vermoeden van een recente infectie is medische beoordeling belangrijk. Een arts kan beoordelen of aanvullend onderzoek, behandeling of contactonderzoek nodig is.
Veelgestelde vragen over hepatitis
Welke hepatitisvirussen zijn meldingsplichtig in Nederland?
Hepatitis A, B en C zijn meldingsplichtig volgens de Wet publieke gezondheid. Ze vallen onder groep B2. Artsen en hoofden van laboratoria moeten infecties die aan de meldingscriteria voldoen binnen één werkdag melden bij de GGD.
Hepatitis E is niet individueel meldingsplichtig.
Is hepatitis E gevaarlijk?
Bij de meeste mensen met een gezonde afweer verloopt hepatitis E mild of zonder klachten. Mensen met een bestaande leverziekte of een sterk verminderde afweer kunnen ernstiger ziek worden. Bij een sterk verminderde afweer kan de infectie soms chronisch worden.
Bepaalde varianten van het virus kunnen ook ernstige complicaties veroorzaken tijdens de zwangerschap. Dit geldt vooral voor genotype 1, dat niet de gebruikelijke variant in Nederland is.
Kun je hepatitis hebben zonder klachten?
Ja. Verschillende hepatitisvirussen kunnen een infectie veroorzaken zonder duidelijke klachten.
Vooral hepatitis B en C kunnen lange tijd ongemerkt aanwezig zijn. Bij chronische infecties kan ondertussen wel leverschade ontstaan.
Daarom kan testen verstandig zijn wanneer je een verhoogd risico op besmetting hebt gehad, ook als je je gezond voelt.
Hoe weet ik of ik hepatitis heb?
Met laboratoriumonderzoek kan worden vastgesteld of er aanwijzingen zijn voor een hepatitisvirusinfectie.
Afhankelijk van het virus wordt gekeken naar antistoffen, virale eiwitten of het genetisch materiaal van het virus. Soms is aanvullend onderzoek nodig om te bepalen of er sprake is van een actuele of eerder doorgemaakte infectie.
Een bloedtest kan dus belangrijke informatie geven, maar de interpretatie hangt af van het type test en je persoonlijke situatie.
Waarom is hepatitis A meldingsplichtig?
Hepatitis A kan zich verspreiden via de fecaal-orale route. Dat betekent dat besmetting kan plaatsvinden door contact met ontlasting, bijvoorbeeld via:
- Besmet voedsel of water
- Onvoldoende handhygiëne
- Nauw contact binnen gezinnen
- Contacten binnen kinderopvang of andere instellingen
- Bepaalde vormen van seksueel contact
Door hepatitis A snel te melden, kan de GGD onderzoeken of andere mensen risico lopen en zo nodig preventieve maatregelen nemen. Vaccinatie na blootstelling kan in bepaalde situaties helpen om ziekte of verdere verspreiding te voorkomen.
Is hepatitis B hetzelfde als hepatitis C?
Nee. Hepatitis B en C worden veroorzaakt door verschillende virussen.
Beide virussen kunnen chronische leverontsteking veroorzaken, maar verschillen in besmettingsroutes, diagnostiek en behandeling.
Tegen hepatitis B bestaat een vaccin. Tegen hepatitis C niet. Hepatitis C is tegenwoordig bij de meeste mensen met antivirale medicijnen te genezen.
Betekent een positieve hepatitis C-antistoftest dat ik hepatitis C heb?
Niet noodzakelijk.
Een positieve anti-HCV-test betekent dat er antistoffen tegen hepatitis C zijn aangetoond. Dit kan passen bij een huidige of eerder doorgemaakte infectie.
Met aanvullend onderzoek, meestal een HCV-RNA-test, kan worden vastgesteld of het virus nog aanwezig is.
Kan ik hepatitis oplopen terwijl ik gevaccineerd ben?
Dat hangt af van het hepatitisvirus waartegen je bent gevaccineerd en of de vaccinatie voldoende bescherming heeft opgebouwd.
Er bestaan effectieve vaccins tegen hepatitis A en B. Tegen hepatitis C bestaat geen vaccin. Voor hepatitis E is in Nederland geen geregistreerd vaccin beschikbaar.
Vaccinatie tegen hepatitis A beschermt niet tegen hepatitis B of C, en omgekeerd.Inhoudelijk gecontroleerd: november 2026.
Medische disclaimer: deze informatie is algemeen van aard en is niet bedoeld als vervanging van persoonlijk medisch advies, diagnostiek of behandeling. Neem bij klachten, een afwijkende uitslag of zorgen contact op met je huisarts of behandelend arts.
Vraag over je uitslag?
Laat een reactie achter. Onze specialisten helpen je graag.
Direct inzicht?
Bekijk de aanbevolen test(en):



