Ferritine te laag: kan dit aanvoelen als een paniekaanval?

Lage ferritine kan klachten geven die lijken op paniekaanvallen, zoals hartkloppingen, benauwdheid en innerlijke onrust. Vooral vrouwen hebben hier vaak last van zonder duidelijke bloedarmoede. Ferritineonderzoek kan daarom zinvol zijn bij angst- of stressklachten.

Je kent het gevoel misschien wel, of ken je iemand die het kent. Midden in een gewone situatie, bijvoorbeeld in de supermarkt, slaat de paniek plotseling toe. Het hart bonkt, de ademhaling versnelt en de handen trillen, tot de gedachte komt dat je gaat flauwvallen.

Een paniekaanval? Dat is meestal de eerste gedachte. Maar wat veel vrouwen niet weten, is dat er soms iets veel lichamelijkers achter die plotselinge angst zit. Een te lage ferritinewaarde bijvoorbeeld, en dan hoef je nog niet eens bloedarmoede te hebben.

"Alles was normaal" behalve dat het niet normaal voelde

Veel mensen met een te lage ferritine lopen maanden of zelfs jaren rond met klachten die niemand meteen aan hun ijzervoorraad koppelt, zoals:

• Hartkloppingen
• Benauwd gevoel
• Duizeligheid
• Onrust
• Slecht slapen
• Huilerig zijn
• Overprikkeld raken
• Een constant gespannen gevoel in het lijf

En krijgen dan vaak te horen dat het misschien stress is. Dat kan natuurlijk. Maar lage ijzervoorraden kunnen ook het zenuwstelsel beïnvloeden, en dat wordt verrassend vaak over het hoofd gezien.

Wat is ferritine en waarom is het belangrijk?

Ferritine is de opslagvorm van ijzer in je lichaam, te vergelijken met een interne voorraadkast. Je hemoglobine kan nog prima op peil zijn, terwijl die voorraadkast eigenlijk al bijna leeg is. En juist dat kan klachten geven.

IJzer doet namelijk veel meer dan alleen zuurstof vervoeren. Het speelt ook een rol bij de aanmaak van serotonine en dopamine, bij je energieproductie en bij hoe je hersenen en zenuwstelsel op stress reageren. Is je ferritine te laag, dan kan je lichaam zich daardoor letterlijk opgejaagd gaan voelen.

Waarom lage ferritine op een paniekaanval kan lijken

Bij een ijzertekort krijgt je lichaam minder efficiënt zuurstof in de weefsels. Je systeem schakelt dan sneller over naar een soort alarmstand, met een snellere hartslag, oppervlakkige ademhaling, trillen, zweten, gespannen spieren en duizeligheid als gevolg. Precies de symptomen die veel mensen herkennen van een paniekaanval.

En dan gebeurt er iets vervelends. Je schrikt van die lichamelijke sensaties, waardoor de angst nog groter wordt.

Waarom dit vooral bij vrouwen voorkomt

Een ferritinetekort komt relatief vaak voor bij vrouwen, zeker bij:

• Hevige menstruaties
• Aanhoudende stress
• Intensief sporten
• Weinig rood vlees eten
• Darmproblemen
• Periodes van overbelasting

Veel vrouwen vertellen achteraf iets vergelijkbaars. Ze dachten dat ze er psychisch doorheen zaten, terwijl hun ferritine achteraf extreem laag bleek. Dat betekent niet dat de paniek tussen de oren zat, integendeel. Het laat juist zien hoe sterk lichaam en brein met elkaar verbonden zijn.

Waarom "normale" ferritine soms toch klachten geeft

Hier wordt het ingewikkeld. In de reguliere zorg wordt ferritine vaak pas als te laag beschouwd onder de 15 tot 30 µg/L. Toch melden sommige mensen al klachten bij waarden die daar net boven liggen, zeker wanneer er ook andere tekorten meespelen, zoals vitamine B12, magnesium of vitamine D, of wanneer er sprake is van aanhoudende stress.

Niet alles is psychisch

Dat is misschien wel de belangrijkste boodschap. Als oorzaak van een paniekaanval wordt vaak alleen aan psychische factoren gedacht, maar lichamelijke factoren worden regelmatig onderschat. Als je lichaam voortdurend zuurstof probeert te compenseren, stresshormonen aanmaakt en je zenuwstelsel op scherp zet, is het niet zo vreemd dat je je angstig voelt.

Wanneer is het slim om ferritine te laten controleren?

Zeker als je naast angst of paniekklachten ook last hebt van:

• Vermoeidheid
• Haaruitval
• Rusteloze benen
• Hartkloppingen
• Kortademigheid
• Koude handen en voeten
• Brain fog
• Spierpijn of spierspanning

Dan kan aanvullend bloedonderzoek zinvol zijn. Denk bijvoorbeeld aan ferritine, uitgebreid ijzeronderzoek, vitamine B12, foliumzuur, vitamine D en schildklierfunctie.

Bij Bloedwaardentest is bloedafname mogelijk op meer dan 1000 locaties in Nederland. Wordt er iets afwijkends gevonden dat mogelijk directe medische opvolging vereist, dan word je altijd eerst gebeld door een arts of medisch deskundige.

Wat je hieraan kunt doen

Misschien ben je niet gek, misschien is je lichaam gewoon uitgeput. En soms begint herstel niet met nog beter je best doen, maar met ontdekken wat je lichaam al die tijd probeerde te vertellen.

Veelgestelde vragen

Kan een lage ferritinewaarde angstklachten geven?

Ja, een te lage ferritine kan bijdragen aan klachten zoals innerlijke onrust, hartkloppingen, benauwdheid en paniekgevoelens.

Kun je paniekaanvallen krijgen zonder bloedarmoede?

Ja. Ook zonder duidelijke bloedarmoede kunnen lage ijzervoorraden klachten veroorzaken via het zenuwstelsel en de energiehuishouding.

Welke bloedtesten zijn zinvol bij paniekklachten?

Ferritine, ijzerstatus, vitamine B12, vitamine D, magnesium en schildklierwaarden kunnen relevant zijn als de oorzaak van paniekklachten onduidelijk is.