Categorie: Algemeen
Voedt suiker kanker? Dit zegt de wetenschap
Suiker voedt kanker niet direct. Onderzoek laat zien dat vooral insulineresistentie, obesitas en een verstoorde stofwisseling het kankerrisico verhogen.
“Stop met suiker, want suiker voedt kanker.”
Het klinkt logisch. En ook een beetje eng. Want als het klopt, zou een stukje taart letterlijk tumoren laten groeien.
Online zie je deze boodschap steeds vaker voorbijkomen. Maar vraag je het aan oncologen en onderzoekers die zich met stofwisseling bezighouden, dan blijkt het verhaal een stuk ingewikkelder.
Suiker zelf is niet de vijand. Een verstoorde stofwisseling kan wel een rol spelen bij kanker.
Waarom kankercellen zoveel suiker gebruiken
In de jaren twintig ontdekte de Duitse biochemicus Otto Warburg iets opvallends. Kankercellen maken op een andere manier energie dan gezonde cellen.
Normale cellen gebruiken vooral hun mitochondriën, de energiefabriekjes van de cel, om efficiënt energie te maken. Kankercellen kiezen vaak voor een snellere maar minder efficiënte route: glycolyse. Daarvoor hebben ze relatief veel glucose nodig.
Dit heet het Warburg-effect en artsen gebruiken het zelfs om tumoren op te sporen. Bij een PET-scan krijg je een radioactieve variant van glucose toegediend. Tumorcellen nemen die sneller op dan normale cellen, waardoor ze zichtbaar worden op de scan.
Maar dat betekent niet dat suiker eten tumoren laat groeien.
Je lichaam houdt de bloedglucose namelijk strak onder controle. Ook als je geen koolhydraten eet, maakt je lever zelf glucose aan. Dat heet gluconeogenese. Glucose is dus altijd aanwezig in je lichaam.
Waarom suiker toch vaak de schuld krijgt
De verwarring komt doordat onderzoekers wel degelijk een verband zien tussen stofwisseling en kanker. Mensen met deze aandoeningen hebben een hoger risico op verschillende vormen van kanker:
Denk bijvoorbeeld aan:
- Darmkanker
- Borstkanker (na de menopauze)
- Leverkanker
- Alvleesklierkanker
Het gaat hier niet om één voedingsstof. Het gaat om een samenspel van hormonen, ontsteking en stofwisseling.
Wat heeft insuline met kanker te maken?
Een van de belangrijkste spelers is insuline.
Insuline regelt niet alleen je bloedsuikerspiegel, het werkt ook als groeisignaal voor cellen. Is je insuline langdurig verhoogd, bijvoorbeeld bij insulineresistentie, dan kan dat bepaalde groeiroutes in cellen activeren, zoals de PI3K-AKT-mTOR-route. Die routes zijn betrokken bij celgroei en celdeling.
Daarom denken onderzoekers dat langdurig hoge insulinespiegels een omgeving kunnen creëren waarin tumorcellen makkelijker groeien.
Dat is dus iets anders dan de populaire uitspraak dat suiker kanker voedt.
Kun je kanker uithongeren door suiker te vermijden?
Soms hoor je dat je tumoren kunt “uithongeren” door koolhydraten te schrappen. Biologisch gezien is dat erg onwaarschijnlijk. Je lichaam kan namelijk zelf glucose maken uit:
- Aminozuren
- Vetten
- Lactaat
Daarbij zijn veel tumoren flexibel in hun energiegebruik. Ze kunnen ook andere brandstoffen gebruiken, zoals:
- Glutamine
- Vetzuren
- Ketonen
Er is tot nu toe geen overtuigend klinisch bewijs dat een suikervrij dieet kanker kan stoppen of genezen.
Wat volgens onderzoekers wel belangrijk is
Wat wel duidelijk uit onderzoek naar voren komt: je metabole gezondheid speelt een rol bij kanker.
Het World Cancer Research Fund en het International Agency for Research on Cancer concluderen dat overgewicht het risico op minstens dertien soorten kanker verhoogt. Dat komt onder andere doordat vetweefsel hormonen en ontstekingsstoffen maakt die je stofwisseling beïnvloeden.
Daarom richten richtlijnen voor preventie zich vooral op:
- Een gezond lichaamsgewicht
- Voldoende beweging
- Een voedingspatroon met veel groenten en vezels
- Minder ultrabewerkte voeding
Niet omdat suiker op zichzelf kanker veroorzaakt, maar omdat je totale stofwisseling telt.
Conclusie: voedt suiker kanker?
Het idee dat suiker kanker voedt is aantrekkelijk omdat het simpel is. Maar kankerbiologie is allesbehalve simpel.
Kankercellen gebruiken veel glucose, maar een stuk chocolade laat geen tumor groeien. Wat steeds meer onderzoek wel laat zien: een gezonde stofwisseling helpt je lichaam weerbaarder te blijven. En dat heeft veel meer te maken met je leefstijl als geheel dan met één voedingsstof.
Bronnen
- Hanahan D, Weinberg RA. Hallmarks of cancer: the next generation. Cell. 2011.
- Vander Heiden MG, Cantley LC, Thompson CB. Understanding the Warburg effect: the metabolic requirements of cell proliferation. Science. 2009.
- Giovannucci E et al. Diabetes and cancer: a consensus report. CA Cancer Journal for Clinicians. 2010.
- Gallagher EJ, LeRoith D. Insulin and cancer risk. Endocrinology and Metabolism Clinics of North America. 2013.
- World Cancer Research Fund & American Institute for Cancer Research. Diet, Nutrition, Physical Activity and Cancer: a Global Perspective. 2018.
- International Agency for Research on Cancer. Body Fatness and Cancer. 2016.
Medische disclaimer: deze informatie is algemeen van aard en is niet bedoeld als vervanging van persoonlijk medisch advies, diagnostiek of behandeling. Neem bij klachten, een afwijkende uitslag of zorgen contact op met je huisarts of behandelend arts.
Vraag over je uitslag?
Laat een reactie achter. Onze specialisten helpen je graag.
Direct inzicht?
Bekijk de aanbevolen test(en):
