De toekomst van onze gezondheid: het gevaar van ultrabewerkt voedsel (UBV)

Ultrabewerkt voedsel vormt inmiddels het grootste deel van onze dagelijkse calorie-inname en heeft ingrijpende gevolgen voor de gezondheid. Wetenschappelijke studies koppelen UBV aan chronische ziekten, mentale klachten en een verhoogd risico op vroegtijdig overlijden. Door bewuster te kiezen voor onbewerkte voeding en gezondheidsmarkers te meten, kun je deze risico’s aanzienlijk verkleinen.

Ultrabewerkt voedsel (UBV) verovert wereldwijd onze keukens, en onze gezondheid betaalt de prijs. Nieuwe studies uit The Lancet, BMJ en recent onderzoek van de Universiteit van São Paulo laten zien dat UBV niet alleen ons gewicht beïnvloedt, maar ook het risico verhoogt op vroegtijdig overlijden, chronische ziekten én psychische klachten.

Hoog tijd om de schade te (laten) meten, en actie te ondernemen.

Wat zijn ultrabewerkte voedingsmiddelen?

UBV omvat producten die een intens industrieel proces hebben ondergaan, vaak met:

• geraffineerde suikers
• goedkoop vet
• te veel zout
• kunstmatige kleur- en smaakstoffen
• textuurverbeteraars
• conserveringsmiddelen
• emulgatoren

Denk aan: frisdrank, chips, snoep, ontbijtgranen, croissantdeeg, nuggets, vleeswaren, kant-en-klaarmaaltijden en veel vleesvervangers.

Feit: in Nederland halen we inmiddels meer dan 60% van onze dagelijkse calorieën uit UBV.

Wat laat de wetenschap zien over onze toekomst?

1. Explosieve groei van chronische ziekten

Volgens The Lancet Global Nutrition Report (2024) groeit het aantal mensen met overgewicht en obesitas richting 3,28 miljard in 2030. UBV speelt hierin een centrale rol.

Gevolg:

• meer diabetes type 2
• meer hart- en vaatziekten
• meer leververvetting (MASLD)
• hogere bloeddruk
• meer bepaalde vormen van kanker

2. Verhoogd risico op vroegtijdige sterfte

De Universiteit van São Paulo (2025) vond:

Elke 10% extra UBV in je dieet verhoogt het risico op vroegtijdige sterfte met ~3%.

In sommige landen is tot 14% van de sterfgevallen bij volwassenen te herleiden tot ultrabewerkt voedsel.

3. Slechtere mentale en cognitieve gezondheid

Een Australische studie (Nutrients, 2024) toont:

• Bij een dieet dat voor meer dan ⅓ uit UBV bestaat → ~40% hogere kans op depressie en angst.

Dit lijkt te verklaren door:

• verstoring van het microbioom
• laaggradige ontsteking
• schommelingen in bloedsuiker
• tekorten aan B-vitamines, magnesium, zink en omega 3

De rol van je microbioom

UBV bevat vaak:

• emulgatoren (zoals E433, E466)
• kunstmatige zoetstoffen
• ontstekingsbevorderende vetten
• bijna geen vezels

Deze combinatie:

• beschadigt de slijmlaag van de darm
• verstoort je microbioom
• verhoogt laaggradige ontsteking
• beïnvloedt stemming & cognitieve functies

Dit maakt UBV niet alleen een metabool probleem, maar ook een breinprobleem.

Wereldwijd alarm: nog geen enkel land keert de trend

Geen enkel land heeft de stijgende UBV-consumptie én obesitascijfers kunnen stoppen.

Vooral in lage sociaaleconomische groepen stijgt de consumptie explosief, mede door:

• lage prijs
• hoge beschikbaarheid
• agressieve marketing
• weinig tijd of kennis voor koken

Wat kun je zelf doen?

1. Kies zoveel mogelijk onbewerkte voeding

• groenten
• fruit
• peulvruchten
• noten, zaden
• eieren
• vis, kip, onbewerkt vlees
• volkoren producten

2. Lees etiketten

Korte ingrediëntenlijst = vaak beter.
Kun je het niet uitspreken? Dan heeft je lichaam er meestal ook moeite mee.

3. Meet de impact in je bloed

UBV beïnvloedt o.a.:

• cholesterol
• triglyceriden
• bloedsuiker
• leverwaarden
• ontstekingsmarkers

Direct inzicht?
Bekijk de aanbevolen testen naast deze blog.