Kan warm weer je bloedwaarden beïnvloeden? Dit doet zomerhitte met je bloedonderzoek

Tijdens warm weer kan het plasmavolume veranderen. Daardoor kunnen Hb, hematocriet en erytrocyten tijdelijk lager uitvallen. Uitdroging kan juist het tegenovergestelde effect hebben.

In de zomer kunnen bloedwaarden zoals hemoglobine, hematocriet en erytrocyten tijdelijk lager uitvallen dan normaal. Volgens actuele informatie van ons laboratorium kan langdurig warm weer hier invloed op hebben, los van eventuele veranderingen in je gezondheid.

Tijdens warme periodes past je lichaam zich namelijk aan de hogere temperaturen aan. Daarbij kan het volume van het bloedplasma veranderen. Dit kan ervoor zorgen dat bepaalde bloedwaarden tijdelijk hoger of lager worden gemeten.

Waarom verandert je bloed tijdens warm weer?

Wanneer het buiten erg warm is, probeert je lichaam overtollige warmte kwijt te raken. De bloedvaten aan de oppervlakte van het lichaam verwijden zich, zodat er meer warmte via de huid kan worden afgegeven.

Om tegelijkertijd de bloeddruk en doorbloeding op peil te houden, kan het lichaam tijdens de aanpassing aan warmte het bloedplasmavolume vergroten.

Volgens informatie van ons laboratorium kan het plasmavolume daarbij in relatief korte tijd met ongeveer 5 tot 10 procent toenemen.

De hoeveelheid bloedplasma neemt dus toe ten opzichte van de hoeveelheid bloedcellen. Hierdoor ontstaat als het ware een verdunningseffect. Dit wordt ook wel thermische hemodilutie genoemd.

Welke bloedwaarden kunnen in de zomer lager uitvallen?

Door het grotere plasmavolume worden vooral waarden uit het rode bloedbeeld relatief lager gemeten, met name drie waarden.

• Hemoglobine (Hb): de concentratie van de rode bloedkleurstof kan door het grotere plasmavolume lager uitvallen.
• Hematocriet (Ht): het aandeel rode bloedcellen in het totale bloedvolume kan afnemen.
• Erytrocyten: de gemeten concentratie rode bloedcellen per volume-eenheid kan lager worden.

Het belangrijke onderscheid is dat de concentratie van deze waarden lager kan worden gemeten, terwijl de absolute hoeveelheid rode bloedcellen niet noodzakelijk daadwerkelijk is afgenomen.

Een lager Hb tijdens een periode met extreme warmte betekent daarom niet automatisch dat er sprake is van bloedarmoede.

Een lage Hb-waarde hoeft dus niet altijd hetzelfde te betekenen

Hemoglobine is een belangrijke waarde bij het beoordelen van bloedarmoede. Wanneer een Hb-waarde lager is dan verwacht, wordt daarom vaak gekeken naar mogelijke oorzaken zoals een ijzertekort, vitamine B12-tekort of andere factoren.

Tijdens een warme periode komt daar nog een mogelijke beïnvloedende factor bij: een verandering van het plasmavolume.

Dat betekent niet dat een lage Hb-waarde tijdens een hittegolf zomaar genegeerd kan worden. Het betekent wél dat de omstandigheden rond de bloedafname meegenomen moeten worden bij de interpretatie van de uitslag.

Uitdroging kan juist het tegenovergestelde doen

Er is in de zomer nog iets belangrijks om rekening mee te houden: dehydratie.

Wie tijdens warm weer veel zweet en onvoldoende drinkt, verliest vocht. Daardoor kan het plasmavolume juist afnemen en wordt het bloed relatief geconcentreerder.

Het gevolg kan precies tegenovergesteld zijn aan thermische hemodilutie: bepaalde bloedwaarden kunnen relatief hoger worden gemeten.

Daarom is de simpele uitspraak dat "warm weer het bloed verdunt" niet voldoende. Bij de interpretatie van een bloedonderzoek tijdens een warme zomer spelen zowel aanpassing aan warmte als de vochtbalans een rol.

Waarom de omstandigheden rond een bloedonderzoek belangrijk zijn

Een laboratoriumuitslag is een momentopname. Verschillende omstandigheden kunnen invloed hebben op wat er op dat moment wordt gemeten, denk aan de buitentemperatuur, hoeveel je hebt gedronken, vochtverlies door zweten en hoe lang je al aan de warmte bent blootgesteld.

Ook speelt mee of je lichaam inmiddels aan de hogere temperaturen gewend is geraakt. Dat is vooral relevant wanneer je verschillende bloedonderzoeken met elkaar wilt vergelijken.

Bloedwaarden vergelijken? Kijk ook naar de omstandigheden

Stel dat je Hb of hematocriet normaal gesproken vrij stabiel is en tijdens een hittegolf ineens lager uitvalt. Dan kan het zinvol zijn om niet alleen naar de afzonderlijke uitslag te kijken, maar ook naar eerdere waarden en de omstandigheden waaronder de metingen zijn gedaan.

Bij een onverwachte uitslag kan een controlemeting op een koelere dag of na een periode van aanpassing aan de warmte aanvullende informatie geven.

Een afwijkende waarde moet uiteraard niet automatisch aan het weer worden toegeschreven. Wanneer een waarde duidelijk afwijkend is of wanneer er klachten zijn, is verdere beoordeling belangrijk.

De belangrijkste boodschap voor deze zomer

Bloedwaarden staan niet los van de omstandigheden waarin je ze meet.

Langdurige warmte kan het plasmavolume vergroten, waardoor Hb, hematocriet en erytrocyten relatief lager kunnen uitvallen. Uitdroging door warmte kan juist het tegenovergestelde effect veroorzaken.

Zie je tijdens een warme periode onverwachte verschillen in je bloeduitslag? Houd dan rekening met de omstandigheden rondom de bloedafname en kijk waar mogelijk naar het verloop van je waarden over een langere periode.

Bij Bloedwaardentest kun je zelfstandig bloedonderzoek aanvragen en eerdere waarden gebruiken om ontwikkelingen te volgen. Bloedafname is mogelijk op meer dan 1000 locaties in Nederland.

Veelgestelde vragen

Kan warm weer je bloedwaarden beïnvloeden?

Ja. Bij aanpassing aan langdurige warmte kan het plasmavolume toenemen. Hierdoor kunnen bepaalde bloedwaarden, waaronder hemoglobine en hematocriet, tijdelijk lager worden gemeten.

Kan mijn hemoglobine lager zijn door een hittegolf?

Dat kan. Een groter plasmavolume kan ervoor zorgen dat de gemeten Hb-concentratie lager uitvalt. Een lage Hb-waarde moet echter altijd in de juiste context worden beoordeeld en mag niet automatisch aan warm weer worden toegeschreven.

Heeft uitdroging invloed op een bloedonderzoek?

Ja. Uitdroging kan het plasmavolume verminderen, waardoor het bloed relatief geconcentreerder wordt. Hierdoor kunnen bepaalde bloedwaarden juist hoger worden gemeten.