Biotine kan bloeduitslagen verstoren: wat je moet weten vóór een bloedtest

Hoge doses biotine kunnen bepaalde immunoassays verstoren, waardoor bloedwaarden vals hoog of vals laag lijken. Meld supplementgebruik en bespreek vóór de bloedafname welke stopperiode nodig is.

Je kent biotine misschien beter als vitamine B8, B7 of H, het ingrediënt dat in bijna elk supplement voor haar, huid en nagels zit. Minder bekend: in hogere doses kan het je bloeduitslag flink op het verkeerde been zetten.

Er is niets mis met je lichaam. Het probleem zit in de meting zelf. Biotine verstoort de meetmethode in het laboratorium, waardoor een uitslag onterecht te hoog of te laag kan lijken. Vooral bij schildklieronderzoek, hormoononderzoek en een aantal hartmarkers kan dat belangrijke gevolgen hebben.

Biotine verandert niet je bloedwaarde, maar de meting

Biotine interfereert vooral met immunoassays, testen die gebruikmaken van de sterke binding tussen streptavidine en biotine. Grote laboratoriumplatforms zoals die van Roche, Siemens, Beckman Coulter en Ortho Clinical Diagnostics werken met deze techniek.

Zit er te veel vrije biotine in je bloed, dan mengt die zich in die laboratoriumreactie. De analyzer meet vervolgens iets dat niet meer overeenkomt met de werkelijke concentratie in je lichaam.

Hoe groot de afwijking uitpakt, verschilt sterk. Het hangt onder meer af van de ingenomen hoeveelheid biotine, het tijdstip van de laatste dosis, je nierfunctie, de gebruikte meetmethode, en de fabrikant en generatie van de test.

Je kunt dus niet zomaar stellen dat biotine elke bepaling in dezelfde mate verstoort.

Sandwich assay: meestal een vals lage uitslag

Bij een sandwich assay neemt het signaal normaal gesproken toe naarmate er meer van de te meten stof aanwezig is. Te veel biotine kan voorkomen dat het meetcomplex goed wordt vastgelegd, waardoor het signaal te zwak blijft en de uitslag vals laag kan uitvallen.

Je ziet dit onder andere bij bepaalde assays voor TSH, troponine, ferritine, insuline, LH, FSH en hCG.

Competitieve assay: meestal een vals hoge uitslag

Bij een competitieve assay werkt het meetsignaal juist andersom. Door biotine interferentie kan het laboratorium hier een te hoge waarde rapporteren.

Denk aan assays voor vrij T4, vrij T3, testosteron, oestradiol, progesteron, folaat, vitamine B12 en vitamine D.

Belangrijk om te weten: dit zijn algemene patronen, geen vaste regel. De exacte foutrichting hangt af van de gebruikte assay en fabrikant, en de internationale laboratoriumrichtlijn benadrukt dat de gevoeligheid sterk verschilt per test en platform. 

Welke bloedtesten kan biotine beïnvloeden?

De tabel hieronder laat de belangrijkste voorbeelden zien. De genoemde richting komt vaak voor bij biotinegevoelige assays, maar geldt niet universeel.

Routinematige chemische bepalingen zoals natrium, kalium, creatinine en leverenzymen worden meestal met andere technieken gemeten. Die waarden worden dus niet automatisch door biotine beïnvloed.

Een schildklier die op hol lijkt te slaan

Een vals laag TSH gecombineerd met vals hoge waarden voor vrij T4 en vrij T3 kan sterk lijken op een te snel werkende schildklier of de ziekte van Graves.

Worden ook de schildklierantistoffen door biotine beïnvloed, dan kan het beeld nog overtuigender lijken.

Dat risico neemt toe wanneer de laboratoriumuitslagen niet passen bij de klachten. Iemand kan bijvoorbeeld waarden hebben die op ernstige hyperthyreoïdie wijzen, terwijl hartkloppingen, gewichtsverlies, trillen of warmte-intolerantie nauwelijks aanwezig zijn.

Waarom troponine extra aandacht verdient

Troponine wordt gebruikt om mogelijke schade aan de hartspier te beoordelen, bijvoorbeeld bij verdenking op een hartinfarct. Een vals lage troponinewaarde kan hier gevaarlijk zijn.

De Amerikaanse FDA heeft specifiek gewaarschuwd voor gemiste hartinfarcten door biotine interferentie. Lees de FDA waarschuwing over biotine en laboratoriumtesten.

Nieuwere assays zijn overigens beter bestand tegen biotine. De vernieuwde Roche Elecsys Troponin T Gen 5 test bevat aanpassingen die de biotinetolerantie sterk verhogen: in de Amerikaanse toelatingsdocumentatie werd geen relevante interferentie gevonden tot 1.500 ng/ml. Dat wil niet zeggen dat alle troponinetesten van alle laboratoria biotineresistent zijn.

Heb je pijn op de borst, ben je benauwd, zweet je of vermoed je een hartprobleem? Stel een bezoek aan de spoedzorg dan nooit uit om eerst met biotine te stoppen. Vertel de zorgverlener direct welke supplementen je gebruikt.

Vanaf welke dosis kan biotine problemen geven?

De aanbevolen dagelijkse inname van biotine voor volwassenen ligt rond 30 microgram. In haar- en nagelsupplementen zit regelmatig 5.000 of 10.000 microgram, oftewel 5 of 10 milligram: honderden keren zoveel.

Vanaf ongeveer 5 milligram per dag is klinisch relevante interferentie beschreven, al gaat niet elke test vanaf die dosis fout. Sommige assays reageren al bij relatief lage biotineconcentraties, andere pas bij veel hogere concentraties.

Na inname bereik je meestal na één tot twee uur de hoogste bloedconcentratie. Rond dat moment is het risico op verstoring meestal het grootst, en bij dagelijks gebruik kan er bovendien enige stapeling optreden.

Een serumconcentratie van 500 ng/ml kan bij meerdere gevoelige assays een grote afwijking veroorzaken, maar is geen algemene grenswaarde. Sommige tests reageren al bij veel lagere concentraties, moderne aangepaste assays soms pas bij veel hogere.

Hoelang moet je vóór bloedafname stoppen?

Er bestaat geen veilige wachttijd die voor elke dosis, patiënt en laboratoriumtest geldt. Als praktische richtlijn:

• Bij een dosis van 5 tot 10 mg per dag wordt vaak minimaal 8 uur stoppen geadviseerd.
• Voor schildklieronderzoek wordt regelmatig een ruimere pauze van 48 tot 72 uur aangehouden.
• Bij zeer hoge therapeutische doses kan een wachttijd van minimaal 72 uur en soms meerdere dagen nodig zijn.
• Bij een verminderde nierfunctie wordt biotine langzamer uitgescheiden, dus kan een langere pauze nodig zijn.

Stop een medisch voorgeschreven hoge dosis biotine nooit op eigen initiatief. Overleg eerst met de behandelend arts en het laboratorium. Bij spoedonderzoek gaat het onderzoek gewoon door, meld dan direct dat je biotine gebruikt.

Controleer ook multivitaminen en beautyproducten

Biotine staat niet altijd groot op de voorkant van een verpakking, dus loont het de moeite om het etiket te checken van haar-, huid- en nagelsupplementen, multivitaminen, B-complexsupplementen, energie- of stofwisselingssupplementen, sport- en herstelproducten, en therapeutische vitaminepreparaten.

Op het etiket staat de hoeveelheid vaak in microgram of milligram. 1 milligram biotine komt overeen met 1.000 microgram biotine. Een product met 10.000 microgram bevat dus 10 milligram.

Wat kun je doen bij een onverwachte uitslag?

Past een laboratoriumuitslag niet bij je klachten of bij eerdere metingen, geef dan door welk supplement je gebruikt, hoeveel biotine het bevat, wanneer je de laatste dosis nam, of je een verminderde nierfunctie hebt en of de uitslag sterk afwijkt van eerdere waarden.

Het laboratorium kan dan beoordelen of biotine interferentie mogelijk is. Soms wordt het bloed na een geschikte stopperiode opnieuw onderzocht, een andere optie is herhaling met een meetmethode zonder streptavidine-biotinebinding.

Pas medicatie nooit aan op basis van een verdachte laboratoriumuitslag voordat mogelijke biotine interferentie is besproken.

Goed voorbereid op bloedonderzoek

Check vóór een bloedonderzoek altijd de etiketten van je supplementen en meld het gebruik van biotine. Twijfel je, ga dan vooraf na of de aangevraagde bepalingen gevoelig zijn voor biotine en welke wachttijd passend is.

Via Bloedwaardentest kun je bloedonderzoek laten uitvoeren met bloedafname op meer dan 1.000 locaties in Nederland. Een telefonische toelichting of leefstijlconsult is optioneel. Wordt er iets afwijkends gevonden dat mogelijk directe medische opvolging vereist? Dan bel je altijd eerst met een arts of medisch deskundige.

Veelgestelde vragen

Kan biotine mijn schildklierwaarden veranderen?

Biotine verandert meestal niet de werkelijke werking van je schildklier, maar kan bepaalde meetmethoden verstoren. Hierdoor kan TSH vals laag en vrij T4 en vrij T3 vals hoog uitvallen.

Hoelang moet ik stoppen met biotine voor bloedonderzoek?

Dat hangt af van de dosis, je nierfunctie en de gebruikte laboratoriumtest. Bij 5 tot 10 mg wordt vaak minimaal 8 uur geadviseerd, voor sommige onderzoeken kan 48 tot 72 uur of langer nodig zijn. Overleg bij twijfel met het laboratorium of je behandelaar.

Zit er genoeg biotine in een multivitamine om bloeduitslagen te verstoren?

Een gewone multivitamine bevat meestal een relatief lage hoeveelheid. Vooral supplementen voor haar en nagels bevatten soms 5 tot 10 mg biotine. Controleer altijd het etiket, de gevoeligheid verschilt per laboratoriumtest.