PMDD: wanneer PMS overgaat in iets ernstigers

PMDD is een serieuze aandoening die verder gaat dan gewone PMS. Als je jezelf elke maand opnieuw verliest in de aanloop naar je menstruatie, is dat geen karakter of overgevoeligheid, maar een signaal van je lichaam dat het meer aandacht verdient. Herkenning is de eerste stap, de juiste begeleiding de volgende.

Veel vrouwen herkennen het: een paar dagen voor je menstruatie voel je je emotioneler, sneller geïrriteerd of vermoeider dan normaal. Vervelend, maar voor de meeste vrouwen hanteerbaar. Maar wat als die klachten zo heftig worden dat je jezelf niet meer herkent? Wat als je relatie eronder lijdt, je werk erdoor in gevaar komt of je elke maand opnieuw door een mentale achtbaan gaat? Dan is het tijd om verder te kijken dan gewone PMS.

Wat is het verschil tussen PMS en PMDD?

PMS (premenstrueel syndroom) en PMDD (Premenstrual Dysphoric Disorder) lijken op elkaar, maar het verschil zit in de ernst en de impact op je leven. Bij PMS zijn de klachten vervelend maar draagbaar. Bij PMDD zijn ze zo ernstig dat ze je dagelijks functioneren belemmeren.

PMDD is geen simpel hormoonprobleem. Het gaat om een verhoogde gevoeligheid van het brein voor de normale hormonale schommelingen die elke cyclus plaatsvinden. Je hormoonspiegels zelf zijn bij PMDD vaak niet afwijkend, maar je brein reageert er anders op dan gemiddeld.

Wat zijn de symptomen van PMDD?

De klachten bij PMDD ontstaan in de tweede helft van de cyclus, de zogenoemde luteale fase, en verdwijnen meestal snel nadat de menstruatie begint. Veelvoorkomende symptomen zijn heftige stemmingswisselingen, depressieve gevoelens of wanhoop, prikkelbaarheid of woede-uitbarstingen, angst of paniek en concentratieproblemen. Daarnaast komen ook lichamelijke klachten voor zoals extreme vermoeidheid, slaapproblemen, een opgeblazen gevoel en borstspanning.

Het onderscheidende kenmerk van PMDD is het cyclische patroon: de klachten ontstaan steeds na de eisprong, nemen toe richting de menstruatie en verdwijnen weer zodra die begint. Als je dit patroon elke maand herkent, is dat een belangrijk signaal om serieus te nemen.

Verschil tussen PMS en PMDD

Veel vrouwen denken jarenlang dat wat zij ervaren er gewoon bij hoort. Ze horen van hun omgeving dat het normaal is om voor je menstruatie wat emotioneler te zijn, en gaan daarin mee. Anderen proberen het zelf op te lossen via voeding, supplementen of leefstijlaanpassingen, met wisselend resultaat.

Maar PMDD is meer dan een leefstijlkwestie. Zonder de juiste herkenning en begeleiding kunnen vrouwen jaren rondlopen met klachten die hun relaties, werk en gevoel van eigenwaarde aantasten, terwijl er wel degelijk gerichte hulp mogelijk is.

Wat kun je doen bij PMDD?

De eerste stap is het bijhouden van je klachten over minimaal twee cycli. Noteer wanneer klachten beginnen, hoe ernstig ze zijn en wanneer ze verdwijnen. Dit patroon is cruciaal voor een goede diagnose, want PMDD wordt vastgesteld op basis van het klachtenverloop en niet via een bloedtest.

Bloedonderzoek kan wel zinvol zijn om andere oorzaken uit te sluiten, zoals een schildklierstoornis, een B12-tekort of een ijzertekort, die vergelijkbare klachten kunnen geven. Een arts of hormoondokter kan op basis van jouw klachtenpatroon en eventueel aanvullend onderzoek bepalen wat er speelt en welke behandeling passend is.

Welke behandelingen zijn er voor PMDD?

Er zijn verschillende behandelopties voor PMDD, afhankelijk van de ernst van de klachten. Leefstijlinterventies zoals aanpassingen in voeding, slaap en stressmanagement kunnen de klachten verlichten, maar zijn bij PMDD zelden voldoende als enige aanpak. Cognitieve gedragstherapie (CGT) heeft bewezen effectief te zijn bij het omgaan met de emotionele component van PMDD. In sommige gevallen schrijft een arts medicatie voor, zoals antidepressiva of hormonale behandelingen.

De juiste aanpak is persoonlijk en vraagt om maatwerk. Een combinatie van medische begeleiding en ondersteuning op het gebied van leefstijl geeft vaak het beste resultaat.

Een consult met een hormoondokter

Als je vermoedt dat je PMDD hebt, of als leefstijlveranderingen onvoldoende helpen, is het verstandig om een arts of hormoondokter in te schakelen. Bij Bloedwaardentest kun je een consult plannen met hormoondokter Gael Smits. Tijdens dat consult wordt gekeken naar je klachtenpatroon en cyclus, mogelijke onderliggende oorzaken, de noodzaak voor aanvullend bloedonderzoek en welke medische of hormonale behandelopties bij jou passen.

Plan een consult via bloedwaardentest.nl. Bloedafname is mogelijk op meer dan 1.000 locaties in Nederland. Als er iets afwijkends wordt gevonden dat mogelijk directe medische opvolging vereist, word je altijd eerst gebeld door een arts of medisch deskundige.