Kan een verstoord vaginaal microbioom de reden zijn dat je niet zwanger wordt?

Onderzoek ziet een verband tussen een verstoorde vaginale flora, zoals bij bacteriële vaginose, en minder gunstige uitkomsten rond zwanger worden en IVF. Een verband is alleen nog geen oorzaak. In deze blog lees je hoe het zit, waarom BV vaak terugkomt en wanneer je verder laat kijken.

Je cyclus is regelmatig, je ovulatie lijkt goed en ook bij je partner worden geen duidelijke problemen gevonden. Toch blijft een zwangerschap uit.

Bij vruchtbaarheid denk je waarschijnlijk eerst aan hormonen, je eisprong, eileiders en spermakwaliteit. Aan de bacteriën in je vagina denk je vast een stuk minder snel.

Toch vind ik juist dat zo boeiend. Steeds meer onderzoek kijkt naar de mogelijke relatie tussen je vaginale microbioom, ook wel je vaginale flora genoemd, en vruchtbaarheid.

Dat betekent absoluut niet dat een verstoord vaginaal microbioom dé reden is dat je niet zwanger wordt. Wel zijn er aanwijzingen dat de samenstelling van je vaginale flora samenhangt met de omstandigheden rond bevruchting en zwangerschap.

Wat heeft je vaginale microbioom met zwanger worden te maken?

Je vagina bevat van nature miljarden micro-organismen. Bij veel gezonde vrouwen spelen Lactobacillus-bacteriën daarin een belangrijke rol.

Deze bacteriën maken onder andere melkzuur aan en helpen je vagina zuur te houden. Dat zure milieu helpt de groei van bepaalde ongewenste micro-organismen te remmen.

Nemen de Lactobacillus-soorten af en krijgen andere bacteriën de overhand, dan verandert je vaginale flora. Dat heet ook wel vaginale dysbiose. Bacteriële vaginose (BV) is een bekende vorm van zo'n verstoring.

Bij een kinderwens wordt dat relevant. Onderzoek laat zien dat een vaginaal microbioom waarin Lactobacillus de overhand heeft, samenhangt met gunstigere reproductieve uitkomsten. Een verstoorde vaginale flora zie je juist vaker bij bepaalde vruchtbaarheidsproblemen en bij minder gunstige uitkomsten rond IVF en een vroege zwangerschap.

Onderzoekers zoeken de verklaring onder andere in veranderingen in het vaginale milieu en lokale ontstekingsreacties. Die omgeving zou mogelijk invloed kunnen hebben op processen die belangrijk zijn bij de voortplanting.

Een verband is alleen nog geen bewijs van oorzaak en gevolg. Je kunt dus niet zeggen dat je niet zwanger wordt omdat je vaginale flora verstoord is. Vruchtbaarheid hangt af van veel verschillende factoren. Het vaginale microbioom lijkt vooral één van de puzzelstukjes waar wetenschappers steeds meer over leren.

Kun je een verstoorde vaginale flora hebben zonder het te merken?

Ja, en dat maakt het lastig.

Bij bacteriële vaginose kun je last krijgen van dunne, grijswitte afscheiding en een sterke, soms visachtige geur. Die geur kan na seks duidelijker worden.

Maar sommige vrouwen hebben nauwelijks of geen klachten.

Andersom betekent jeuk, geur of veranderde afscheiding ook niet automatisch dat je bacteriële vaginose hebt. Een schimmelinfectie, soa of andere vaginale aandoening kan vergelijkbare klachten geven.

Waarom komt bacteriële vaginose steeds terug?

Heb je bacteriële vaginose gehad, dan herken je misschien dat de klachten na behandeling terugkomen.

Bij terugkerende BV wordt onder andere onderzoek gedaan naar biofilms. Bepaalde bacteriën kunnen samen een beschermend laagje vormen waarin ze zich beter staande houden. Dat kan een van de verklaringen zijn waarom bacteriële vaginose bij sommige vrouwen steeds terugkomt.

Heb je regelmatig last van geur, afscheiding, jeuk of irritatie? Blijf dan niet eindeloos zelf behandelen. Het is belangrijk om eerst te weten wat er echt speelt.

Waardoor raakt je vaginale flora uit balans?

Je vaginale flora is niet je hele leven hetzelfde. Hormonen, je menstruatiecyclus, seks en antibiotica kunnen bijvoorbeeld invloed hebben op de samenstelling.

Ook met verzorging kun je het beter simpel houden. Je vagina reinigt zichzelf en hoeft vanbinnen niet gewassen te worden.

Zelf houd ik het daarom graag eenvoudig. Katoenen ondergoed, geen vaginale douches en liever geen sterk geparfumeerde producten rond mijn vulva. Heb je een gevoelige huid, dan kan een mild, parfumvrij wasmiddel voor je ondergoed ook prettig zijn.

Het zijn geen garanties tegen vaginale klachten, maar je hoeft je vagina in ieder geval niet met allerlei producten 'extra schoon' te maken.

Wanneer laat je verder kijken bij een kinderwens en vaginale klachten?

Heb je een kinderwens en regelmatig last van een opvallende geur, veranderde afscheiding, irritatie of terugkerende bacteriële vaginose? Dan vind ik het logisch om die klachten niet los te zien van de rest van je gezondheid. Bespreek terugkerende of aanhoudende klachten met je huisarts.

Blijft een zwangerschap uit, dan blijft regulier vruchtbaarheidsonderzoek via je huisarts, gynaecoloog of fertiliteitsarts belangrijk. Een vaginale screening is geen vervanging voor vruchtbaarheidsonderzoek.

Wil je daarnaast weten welke bacteriën, schimmels of andere micro-organismen aanwezig zijn? Dan kan een vaginale screening je daar meer inzicht in geven.

Vergeet bij vaginale klachten ook een soa niet. Sommige soa's kunnen klachten geven, terwijl andere lange tijd helemaal geen symptomen geven.

Heeft je vaginale microbioom invloed op zwanger worden?

Mogelijk speelt het een rol, maar we weten nog niet precies hoe groot die rol is.

Onderzoek laat verbanden zien tussen de samenstelling van het vaginale microbioom en vruchtbaarheid, IVF en bepaalde zwangerschapsuitkomsten. Dat maakt het onderwerp de moeite waard, zeker als je terugkerende vaginale klachten hebt.

Maar het is niet eerlijk om vrouwen te beloven dat het 'herstellen' van hun vaginale microbioom ervoor zorgt dat ze zwanger worden. Daar is op dit moment onvoldoende bewijs voor.

Wat we wel kunnen doen, is vaginale gezondheid serieuzer nemen en klachten niet jarenlang als normaal zien.

Heb je terugkerende vaginale klachten en wil je meer inzicht in de micro-organismen die aanwezig zijn? Bekijk dan de Vaginale Screening RP van Bloedwaardentest.

Veelgestelde vragen

Kan bacteriële vaginose ervoor zorgen dat je niet zwanger wordt?

Bacteriële vaginose en een verstoord vaginaal microbioom worden in onderzoek in verband gebracht met bepaalde vruchtbaarheids- en zwangerschapsuitkomsten. Dat betekent niet dat BV automatisch de oorzaak is als zwanger worden niet lukt.

Kun je een verstoorde vaginale flora hebben zonder klachten?

Ja. Sommige vrouwen hebben weinig of geen klachten. Bij bacteriële vaginose kunnen onder andere dunne, grijswitte afscheiding en een opvallende, soms visachtige geur voorkomen.

Welke bacteriën zijn belangrijk voor een gezonde vagina?

Vooral verschillende Lactobacillus-soorten spelen bij veel vrouwen een belangrijke rol. Ze maken onder andere melkzuur aan en helpen zo het zure vaginale milieu in stand te houden.

Kan het herstellen van je vaginale flora je kans op zwangerschap vergroten?

Dat is nog niet met zekerheid te zeggen. Er worden verbanden gevonden tussen het vaginale microbioom en vruchtbaarheid, maar er is meer onderzoek nodig om te bepalen of en wanneer behandeling de kans op zwangerschap echt kan verbeteren.

Deze blog is bedoeld ter informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Heb je aanhoudende vaginale klachten of lukt het langere tijd niet om zwanger te worden? Bespreek dit dan met je huisarts of behandelend arts.

Vraag over je uitslag?

Laat een reactie achter. Onze specialisten helpen je graag.

Direct inzicht?

Bekijk de aanbevolen test(en):