Amoniak in Bloed EDTA en invriezen.

Dit onderzoek kan alleen op het lab in monschengladbach afgenomen woren, niet op een decentrale prikpost. 

U dient  4 uur van te voren nuchter te zijn

Ammoniak in bloed – plasmaonderzoek

Met dit bloedonderzoek wordt de hoeveelheid ammoniak in het plasma gemeten. Ammoniak is een afvalstof die ontstaat bij de afbraak van eiwitten. De lever zet ammoniak normaal gesproken via de ureumcyclus om in ureum. De nieren scheiden het ureum vervolgens via de urine uit.

Wanneer de lever ammoniak onvoldoende kan verwerken of wanneer er een stoornis in de ureumcyclus bestaat, kan ammoniak zich in het bloed ophopen. Dit wordt hyperammoniëmie genoemd. Een sterk verhoogde concentratie kan schadelijk zijn voor de hersenen.

Belangrijk: alleen bloedafname in Mönchengladbach

Dit onderzoek stelt uitzonderlijk hoge eisen aan de bloedafname en verwerking van het monster. Daarom kan de bloedafname uitsluitend plaatsvinden bij het laboratorium in Mönchengladbach, Duitsland.

De test kan niet worden afgenomen bij een reguliere of decentrale prikpost in Nederland.

Wanneer kan een ammoniaktest worden aangevraagd?

Een arts kan een ammoniakbepaling aanvragen bij onder andere:

• verdenking op hepatische encefalopathie;
• levercirrose, leverfalen of ernstige leverschade;
• onverklaarde sufheid, verwardheid of bewustzijnsdaling;
• een onverklaarde epileptische aanval of coma;
• verdenking op een aangeboren stoornis van de ureumcyclus;
• verdenking op een andere metabole of mitochondriale aandoening;
• controle tijdens behandeling met valproïnezuur;
• bepaalde vormen van chemotherapie;
• monitoring van een eerder vastgestelde hyperammoniëmie.

Een ammoniakmeting kan een diagnose ondersteunen, maar is op zichzelf niet voldoende om de oorzaak van klachten vast te stellen.

Mogelijke oorzaken van een verhoogde ammoniakwaarde

Een verhoogde waarde kan onder andere voorkomen bij:

• ernstige leverfunctiestoornissen;
• levercirrose en hepatische encefalopathie;
• aangeboren afwijkingen van de ureumcyclus;
• bepaalde metabole of mitochondriale aandoeningen;
• behandeling met valproïnezuur;
• hooggedoseerde chemotherapie;
• multipel myeloom;
• het syndroom van Reye;
• ernstige infecties;
• een laag kaliumgehalte;
• overdosering van bepaalde plasmiddelen;
• sommige urineweginfecties bij afwijkingen van de urinewegen.

Ook een eiwitrijke maaltijd en fouten tijdens de bloedafname of monsterverwerking kunnen de gemeten waarde beïnvloeden.

Mogelijke klachten bij een sterk verhoogde waarde

Een verhoogd ammoniakgehalte kan klachten veroorzaken zoals:

• ongewone vermoeidheid of sufheid;
• misselijkheid of braken;
• hoofdpijn;
• prikkelbaarheid of gedragsverandering;
• concentratieproblemen;
• verwardheid;
• problemen met lopen, spreken of coördinatie;
• spiertrillingen of asterixis;
• epileptische aanvallen;
• verminderd bewustzijn of coma.

Asterixis is het onvermogen om de handen en polsen in een vaste positie te houden. Bij het uitstrekken van de armen kunnen plotselinge, fladderende bewegingen ontstaan. Dit wordt ook wel een flapping tremor genoemd.

Let op bij acute klachten

Plotselinge verwardheid, ernstige sufheid, een epileptische aanval of bewusteloosheid kan een medisch spoedgeval zijn. Bestel in dat geval niet zelf een laboratoriumtest, maar neem direct contact op met een arts, de huisartsenpost of 112.

Voorbereiding op de bloedafname

• U dient minimaal vier uur vóór de bloedafname nuchter te zijn.
• Eet gedurende deze vier uur niet.
• Drink alleen water.
• Stop nooit op eigen initiatief met medicijnen.
• Meld het gebruik van valproïnezuur, diuretica en andere geneesmiddelen vooraf aan uw arts of behandelaar.
• Volg altijd de aanvullende instructies van het laboratorium.

Afname en verwerking

Voor dit onderzoek is nodig:

1 ml EDTA-plasma, diepgevroren

Direct na de bloedafname moet het monster volgens een strikt protocol worden verwerkt:

1. Het EDTA-bloed wordt onmiddellijk gekoeld.
2. Het bloed wordt binnen 30 minuten na afname gekoeld gecentrifugeerd.
3. Het plasma wordt van de bloedcellen gescheiden.
4. Het plasma wordt direct ingevroren.
5. Het ingevroren monster wordt per koeriersdienst naar het laboratorium vervoerd.

Deze snelle verwerking is noodzakelijk om hemolyse en kunstmatige ammoniakophoping na de bloedafname te voorkomen. Wanneer het monster niet correct wordt behandeld, kan een vals verhoogde uitslag ontstaan.

Referentiewaarden

Referentiewaarden kunnen per laboratoriummethode verschillen. Voor de beoordeling gelden altijd de referentiewaarden die op het laboratoriumrapport staan.

Wat betekent een verhoogde uitslag?

Een verhoogde ammoniakwaarde betekent niet automatisch dat er sprake is van een specifieke lever- of stofwisselingsziekte. De uitslag moet worden beoordeeld in combinatie met:

• de klachten;
• de medische voorgeschiedenis;
• medicijngebruik;
• lever- en nierwaarden;
• andere metabole onderzoeken;
• de omstandigheden rond de bloedafname.

De hoogte van de ammoniakwaarde loopt bovendien niet altijd gelijk op met de ernst van hepatische encefalopathie. Bij een onverwacht verhoogde uitslag kan een herhaalmeting nodig zijn om een pre-analytische fout uit te sluiten.

Technische informatie

Veelgestelde vragen

Kan ik deze test bij een prikpost in Nederland laten afnemen?

Nee. Door de strenge eisen aan koeling, centrifugeren en invriezen kan deze test uitsluitend bij het laboratorium in Mönchengladbach worden afgenomen.

Waarom moet het bloed zo snel worden verwerkt?

Na de bloedafname kunnen bloedcellen ammoniak blijven produceren. Wanneer het plasma niet snel wordt gekoeld, gecentrifugeerd en ingevroren, kan de uitslag vals verhoogd zijn.

Moet ik nuchter zijn?

Ja. U dient minimaal vier uur voor de bloedafname niet te eten. U mag wel water drinken.

Kan ik met deze test zelf vaststellen of ik een leverziekte heb?

Nee. De test meet alleen de hoeveelheid ammoniak in het plasma. Voor het vaststellen van de oorzaak zijn beoordeling door een arts en meestal aanvullende onderzoeken nodig.

Kan een normale ammoniakwaarde hepatische encefalopathie uitsluiten?

Nee. De diagnose hepatische encefalopathie wordt niet uitsluitend op basis van de ammoniakwaarde gesteld. Klachten, lichamelijk onderzoek en andere laboratoriumuitslagen zijn eveneens belangrijk.

Wat moet ik doen bij een sterk verhoogde uitslag?

Bespreek een verhoogde uitslag zo snel mogelijk met uw arts. Bij ernstige sufheid, plotselinge verwardheid, een epileptische aanval of bewustzijnsverlies is direct medische hulp nodig.

Korte samenvatting:
Deze test meet ammoniak in EDTA-plasma. Vanwege de zeer strenge eisen aan koeling, centrifugeren en invriezen is bloedafname alleen mogelijk bij het laboratorium in Mönchengladbach

.