Actief vitamine D – 1,25-(OH)₂-vitamine D
Actief vitamine D – 1,25-(OH)₂-vitamine D
Met deze bloedtest wordt 1,25-dihydroxyvitamine D [1,25-(OH)₂D], ook wel calcitriol, gemeten. Dit is de biologisch actieve hormoonvorm van vitamine D.
Wat is 1,25-(OH)₂-vitamine D?
Vitamine D wordt in de lever omgezet in 25-OH-vitamine D. Dit is de belangrijkste circulerende vorm en de bloedwaarde die doorgaans wordt gebruikt om de vitamine-D-status te beoordelen.
Uit 25-OH-vitamine D wordt vervolgens voornamelijk in de nieren 1,25-(OH)₂-vitamine D gevormd. Deze omzetting wordt nauwkeurig gereguleerd door onder andere het bijschildklierhormoon (PTH), calcium, fosfaat en de nierfunctie.
Ook bepaalde andere cellen kunnen lokaal 1,25-(OH)₂-vitamine D produceren.
Wanneer kan deze test zinvol zijn?
Een bepaling van 1,25-(OH)₂-vitamine D wordt vooral gebruikt bij specifieke medische vraagstellingen, bijvoorbeeld bij:
onverklaarde afwijkingen in de calcium- of fosfaathuishouding;
bepaalde nierfunctiestoornissen;
vermoeden van afwijkingen in de bijschildklierfunctie;
onverklaarde hypercalciëmie;
granulomateuze aandoeningen, zoals sarcoïdose;
bepaalde zeldzame erfelijke stoornissen van de vitamine-D-stofwisseling.
Deze test is doorgaans een aanvullende bepaling en is niet de standaardtest om een regulier vitamine-D-tekort vast te stellen.
Verschil met 25-OH-vitamine D
Voor het beoordelen van de algemene vitamine-D-status wordt meestal 25-OH-vitamine D gemeten.
Een normale of verhoogde 1,25-(OH)₂-vitamine-D-waarde sluit een lage 25-OH-vitamine-D-waarde niet uit. De concentratie van 1,25-(OH)₂-vitamine D wordt namelijk sterk gereguleerd en kan normaal of zelfs verhoogd zijn wanneer 25-OH-vitamine D laag is.
Een verhoogde waarde
Een verhoogde 1,25-(OH)₂-vitamine-D-waarde kan onder andere voorkomen bij:
primaire of secundaire hyperparathyreoïdie;
granulomateuze aandoeningen zoals sarcoïdose;
zeldzame aandoeningen waarbij de productie of afbraak van actief vitamine D is verstoord.
De betekenis van een verhoogde uitslag hangt af van andere waarden, zoals calcium, fosfaat, PTH en nierfunctie.
Een verlaagde waarde
Een verlaagde 1,25-(OH)₂-vitamine-D-waarde kan onder andere voorkomen bij:
chronische nierfunctiestoornissen;
hypoparathyreoïdie;
bepaalde zeldzame erfelijke stoornissen van de vitamine-D-stofwisseling.
Interpretatie van de uitslag
1,25-(OH)₂-vitamine D is geen geschikte afzonderlijke maat voor de totale vitamine-D-voorraad van het lichaam.
De uitslag moet daarom worden beoordeeld in samenhang met de medische situatie en andere relevante laboratoriumwaarden. Het referentie-interval dat voor jouw onderzoek geldt, wordt vermeld bij de laboratoriumuitslag.
